Het zo ver! De bouw van ons onderzoeksschip is begonnen

Het is zo ver! de bouw van ons onderzoeksschip is begonnen!

Na een succesvolle wervingscampagne in 2016 is het zo ver! Er is genoeg geld ingezameld voor de bouw van het nieuwe onderzoeksschip voor het ecologisch onderzoek in het Markermeer, door onderzoekers en studenten van de Universiteit van Amsterdam. Inmiddels is ook het contract met de scheepswerf getekend en is de bouw begonnen. De boot gaat gebouwd worden door Stormer Marine Workboats in Amsterdam, en zal naar verwachting aan het begin van de zomer te water gaan.

 

RV Dreissena artist impressionArtist impression van het onderzoeksschip R.V. Dreissena

R.V. Dreissena

Het schip heeft inmiddels ook al een naam: R.V. Dreissena. R.V. is de internationale afkorting van ‘Research Vessel’, en geeft aan met welk doel het schip rondvaart. Dreissena is een geslacht van mosseltjes uit de familie van de Dreissenidae. Tot dit geslacht behoren onder andere de driehoeksmossel (Dreissena polymorpha) en de quaggamossel (Dreissena bugensis). Deze twee mossels spelen een zeer belangrijke sleutelrol in de veranderende ecologie van het Markermeer. Een toepasselijke naam dus!

 

Alleen dankzij onze sponsoren!

Dit allemaal is mogelijk gemaakt dankzij belangrijke bijdragen en medewerking van het Amsterdams Universiteitsfonds, Stichting het Blauwe hart, alle deelnemers aan het zwemevent rond Pampus, het Wetenschapsknooppunt, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Waternet, Rijkswaterstaat, Stormer Marine workboats, Raymarine, Bataviahaven Lelystad,  en natuurlijk al onze particuliere crowdfunders!

Waar ging het ook al weer om?

Het Markermeer is onderdeel van het ‘blauwe hart van Nederland, een beschermd natuurgebied met een grote natuurwaarde. De ecologie van het meer staat echter onder druk: het is slecht gesteld met de leefbaarheid: vogels en vissen verdwijnen in rap tempo. Er zijn tal van initiatieven die de waterkwaliteit en leefbaarheid moeten verbeteren, maar omdat we eigenlijk niet goed weten hoe het systeem werkt, is niet duidelijk of deze initiatieven het gewenste resultaat zullen hebben. Fundamenteel onderzoek is daarom nodig om het systeem beter te begrijpen. Met dank aan alle sponsoren bouwen we nu een volwaardig onderzoeksschip, waarmee op een veilige manier experimenteel veldonderzoek kan worden verricht. Een goed uitgerust onderzoeksschip stelt ons in staat het hele jaar door op ecologisch relevante locaties in het Markermeer monsters te verzamelen en metingen te verrichten. De boot wordt uitgerust met specialistische meetapparatuur en zal een impuls geven aan nieuwe onderzoeksprojecten en –samenwerkingen op het gebied van de biologie, de hydrologie, en de sedimentologie. Het schip fungeert daarmee als vliegwiel in het onderzoek in het Markermeer. Zo krijgen we beter inzicht in de ecologie van het meer en kunnen we effectiever inzetten op behoud van de leefbaarheid. Ook kan ons onderzoek in Nederland leiden tot een beter begrip en duurzaam beheer van grote kunstmatige meren elders in de wereld.

 

Onderzoek vismigratie Markermeer in Noord Hollands Dagblad

Interview met Rob Kroes in het Noord Hollands Dagblad, over zijn recent gestarte promotie onderzoek naar de relatie tussen belemmerde vismigratie en de ecologie van het Markermeer. (publicatie 4 oktober 2016)

Online artikel Noord Hollands Dagblad

20161004-nhdagblad

Opening Markerwadden

Vandaag hebben we met aantal onderzoekers van de UvA een bezoek gebracht aan de Markerwadden. De opgespoten eilanden zijn vanmiddag ‘geopend’ door staatssecretaris Van Dam, die het eerste eiland bezocht.
De Markerwadden geven kansen voor ecologische ontwikkeling in het Markermeer, en bieden ons de kans voor fantastisch ecologisch onderzoek dat leidt tot meer begrip van kunstmatige meren overal ter wereld. Vanaf volgend jaar vaart ons nieuwe onderzoeksschip op het Markermeer, en dan zullen we ongetwijfeld nog vele bezoeken brengen aan dit nieuwe natuurgebied.
Iedereen kan nog helpen met de bouw van onze boot! Klik op de rode button rechtsboven aan deze website en maak het mogelijk!

 

OCW steunt ecologisch onderzoek Markermeer via NWO promotiebeurs voor leraren

Sander dekker heeft op maandag 12 september een promotiebeurs voor leraren uitgereikt aan promovendus Rob Kroes van het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (UvA-IBED). Rob ontving zijn beurs op Gymnasium Haganum in Den Haag.

img_2772

Naast zijn promotie is Rob ook biologieleraar op een middelbare school.De promotiebeurs voor leraren is een middel van NWO om leraren onderzoekservaring op te laten doen en om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.  Leraren in het middelbaar onderwijs ontvangen een beurs zodat de school hen vijf jaar lang twee dagen per week kunnen vervangen. Promoverende leraren moeten ook de aansluiting tussen universiteiten en scholen versterken.

In totaal kende NWO in deze aanvraagronde 20 promotiebeurzen toe. Kersverse promovendus Kroes was een van de twee laureaten die tijdens de uitreiking zijn onderzoeksvoorstel mocht presenteren  aan de staatssecretaris.

Het onderzoek richt zich op de migratie van vissen in het Markermeer. Hij wil weten welke invloed de belemmering van vismigratie heeft op de ecologie in het Markermeer. Binnenkort plaatsen we hier meer informatie over het onderzoek.

img_2769

Rob Kroes geeft een presentatie over het Markermeer onderzoek in aanwezigheid van de staatssecretaris Sander Dekker en NWO bestuurslid Franciska de Jong.

Het blauwe Hart Zwemevent Pampus draagt bij aan het nieuwe onderzoeksschip

Afgelopen zondag 28 augustus vond rond Forteiland Pampus voor de vijfde keer het Blauwe Hart-zwemevent plaats. Recreatie- en wedstrijdzwemmers deden mee aan deze unieke openwatertocht in het Markermeer: een fantastische belevenis in de weidse natuur van het IJsselmeergebied, het meest uitgestrekte landschap van Nederland! Het zwemevent werd georganiseerd door Samenwerkingsverband Het Blauwe Hart in samenwerking met forteiland Pampus. Het Blauwe Hart zet zich in voor een gezond en vitaal IJsselmeergebied, het grootste zoetwatermeer van West-Europa. De bijzondere kwaliteiten van het IJsselmeergebied, waar vissen en vogels goed kunnen leven en je de open horizon nog echt kan beleven, zijn van groot belang voor Nederland.
Dit jaar was er voor de deelnemers de mogelijkheid om extra te doneren. In totaal is er bijna 5000 euro ingezameld voor ons nieuw onderzoeksschip! Een fantastisch bedrag waarvoor we iedereen van harte willen bedanken!

Voor meer informatie over Samenwerkingsverband Het Blauwe hart: www.hetblauwehart.org

DSCN0999

 

Lake Marken at the 16th International Symposium on Microbial Ecology in Montreal, Canada

While ecological processes often affect a scale that exceeds the limits of human perception, many ecological patterns originate from a scale that is too small to see with the naked eye: the scale of micro-organisms. From 21 to 26 August 2016, researchers from all around the world will gather in Montreal, Canada to discuss current understanding of microbial ecology during the 16th International Symposium on Microbial Ecology. Recent research on the interaction of microalgae with suspended particles in Lake Marken will be presented at the conference by way of a poster presentation.

Poster that will be presented at the 16th International Symposium on Microbial Ecology in Montreal, Canada. 

20160816_ISME16Poster

Briefly, the presented study investigated how high concentrations of suspended particles shape microalgal survival strategies in Lake Marken. Suspended particles quickly attenuate incident light, restricting sufficient light availability to the top surface layer of the water column. In contrast, dissolved nutrients become available near the lakebed, where mineralization processes take place. As such, we identified a spatial conflict between resources for microalgae in the lake, which need both light and dissolved nutrients to survive.

Using confocal laser scanning microscopy, we identified aggregates in surface water of Lake Marken comprising, inter alia, bacteria and microalgae. Extracellular sugars embedded bacteria and algae in the aggregates, likely acting as glue. Enzymes relating to bacteria released dissolved nutrients within the aggregates. Microalgae could benefit from this nutrient release in surface waters, thereby bridging the apparent spatial gap in essential resources.

Click for an interactive 3D view of an aggregate from Lake Marken. blue, microalgae (chlorophyll a); red, exopolysaccharides; green, bacteria; white, extracellular phosphatase activity. Constructed from confocal microscopy data. Size: 140 x 140 x 30 µm.

Indeed, at the lab of the University of Amsterdam we found that algae1 produce more extracellular sugars when dissolved nutrients become limiting. This suggests nutrient limitation stimulates the attachment of algae to local nutrient hotspots (aggregates) via increased extracellular sugar (‘glue’) production. In corporation with Deltares, we studied the settling velocity of algae1 with clay as an indication for aggregate formation (amongst other physical measurements). Video tracking of settling aggregates revealed an increase in settling velocity upon nutrient starvation. It moreover showed a striking diversity in aggregate shapes.

A short compilation of settling diatoms, aggregated with Lake Marken sediment.

 

A mono-algal diatom culture of Staurosira sp. – a genus that occurs in Lake Marken – was used for laboratory experiments.

Markermeer onderzoek in AMS business magazine

In het  AMS Amsterdam in business magazine Nr.6 vertelt Arie Vonk over ons onderzoek in het Markermeer, en het belang van kennis over de ecosystemen van dit soort kunstmatige grote meren. In metropool regio’s wereldwijd zijn veel mensen direct afhankelijk van de functies die deze meren bieden. Denk hierbij aan drinkwater voorziening, bescherming tegen overstromingen, visserij en recreatie. We moeten kennis opbouwen over het ecologisch functioneren om ook in de toekomst deze functies te beschermen.

Ga naar pagina 160 van AMS magazine voor het hele verhaal.

AMS magazine

U kunt ons helpen!

In een van de eerdere berichten heeft u kunnen lezen dat wij met steun van het Amsterdams universiteitsfonds een boot aan gaan schaffen, speciaal voor ecologisch onderzoek aan het Markermeer. Deze boot leidt tot nieuwe kansen voor onderzoek en geeft zo een impuls aan een beter begrip en duurzaam beheer van grote kunstmatige meren wereldwijd.

Alleen zijn we er dan nog niet….  het schip moet ook nog worden ingericht. Om veilig te kunnen werken zijn bijvoorbeeld reddingsvesten, overlevingspakken en ‘safety-equipment’ nodig. Daarnaast is een schip niet compleet zonder nautische toebehoren zoals stootwillen, lijnen, ankers en vlaggen. Als laatste is speciale onderzoeksapparatuur nodig zoals ‘gravity cores’ voor het nemen van bodemmonsters, of een sonar voor het opsporen van mosselbanken en waterplanten.
Help ons om onze boot in te richten! Je levert hiermee een belangrijke bijdrage aan een gezond Markermeer. Voor meer informatie over hoe je ons kunt helpen, klik op rode button hiernaast, of de link hieronder

http://steunuva.auf.nl/projecten/markermeer

medium_Banner_Harm

Algen en slib in het Markermeer

Dit voorjaar is een nieuw onderzoeksproject van start gegaan bij de Universiteit van Amsterdam. Het doel van dit project is om te begrijpen hoe algen kunnen overleven in het troebele water van het Markermeer bij de huidige lage concentraties aan voedingsstoffen. In het water klonteren de algen samen met slibdeeltjes, en met geavanceerde analyse technieken kijken we naar de vlokken die daardoor gevormd worden. Hoe vindt het proces van vlokvorming plaats? Hoe profiteren de algen hiervan?
Dit onderzoek geeft ons niet alleen een beter beeld van de productiviteit van het meer, maar ook van het gedrag van de slibdeeltjes zelf. Dit beeld is noodzakelijk om het ecologisch functioneren van het Markermeer beter te begrijpen.

Het onderzoek wordt uitgevoerd door Bregje Brinkmann (MSc Limnology & Oceanography) in samenwerking met Deltares , en is gefinancierd door Amsterdam Water Science.

Deze foto laat met behulp van speciale kleuringen zien wat voor biologische activiteit er allemaal plaatsvindt op de vlokken in het Markermeer. Foto: Bregje Brinkmann.

aggegate

Zelfs vanuit de lucht in de troebelheid van het Markermeer goed te zien. Het eiland op de foto is ‘Ierst’, het proefeiland van Rijkswaterstaat bij de Houtribdijk, in de buurt van waar nu de Markerwadden worden aangelegd. Foto: Twitter.

Markermeer eiland Ierst

Film fondsenwerving onderzoeksschip Markermeer

Om ons ecologisch onderzoek aan het Markermeer te ondersteunen levert het Amsterdam universiteitsfonds een belangrijke bijdrage aan de aanschaf van een volwaardig onderzoeksschip. Om hiervoor geld in te zamelen is een speciale actie gestart.
Speciaal voor de donateurs van het fonds is nu een film gemaakt waarin we uitleggen waarom we een onderzoeksschip nodig hebben. De film staat vanaf nu online en is op de website van het fonds en hieronder te bekijken.

Klik hier voor de website van het fonds

uva_merk_auf-klein1

zie ook eerder bericht: Nieuw onderzoeksschip voor Markermeer